Over dit project

Connecting Grounds

Nieuwe woontypologieën in Berlijn

 

Een belangrijk aspect van het nieuwe wonen in de 21e eeuw is de hoge mobiliteit en verspreiding van sociale netwerken. Hoge mobiliteit zorgt ervoor dat mensen hebben hun sociale activiteiten verspreid over de stad hebben waardoor weinig behoefte meer is aan lokale netwerken. Mensen raken niet meer verbonden men hun woonomgeving. Deze verlaging in sociale cohesie van de buurt heeft een impact op de leefbaarheid.

Architectuur kan op dit niveau bijdragen door de kansen op sociale interactie en dus op sociale cohesie te vergroten. Literair onderzoek naar werken van bijvoorbeeld Herman Hertzberger en Jan Gehl laten zien wat belangrijk is om deze sociale interactie te bevorderen. De conclusies van dit onderzoek zijn vervolgens vertaald naar een 3-tal ingrediënten die belangrijkste uitgangspunten vormen voor het project.

  • Gelegenheid
  • Territorium
  • Connectie

De 3 ingrediënten zijn op alle schaalniveaus en plekken en op verschillende wijze in het ontwerp terug te vinden. Van stedenbouwkundige schaal tot in de uitstraling en detaillering van de raamopeningen. Het onderzoek heeft uiteindelijk grote invloed gehad op vele ontwerpkeuzes gedurende het proces en heeft geleid tot een project waar de kans op sociale interactie is verhoogd en wat een mogelijkheid biedt voor de bewoners om de buren te leren kennen en de sociale cohesie van de wijk te verbeteren.

Een van de ingrediënten is het creëren van de gelegenheid voor mensen om elkaar te ontmoeten en aan te spreken. Niet alleen de aanwezigheid van deze plekken is belangrijk maar ook de kwaliteit van deze plekken. Publieke ruimte die vrij zijn van autoverkeer met veel groen en die mogelijkheid biedt voor activiteiten geven een veel hogere kans op sociale interactie dan een drukke autoweg met een smalle stoep. Het creëren van gelegenheid komt in het ontwerp terug op verschillende schaalniveaus.

Op grote schaal is dit bijvoorbeeld de toevoeging van een publieke route door de locatie met collectieve moestuinen en publieke functies. Door de toevoeging deze activiteit(tuinieren) in de publieke ruimte ontstaat er niet alleen de sociale interactie tussen mensen tijdens deze activiteit, maar biedt ook extra levendigheid in de publieke ruimte daaromheen waardoor deze aangenamer wordt om te verblijven. Ook op kleine schaal is dit ingrediënt terug te vinden in bijvoorbeeld de zitplekken en groen op de decks en in open en lichte portiek-onsluitingen.

Het is belangrijk dat mensen moeten zich op hun gemak en thuis voelen in hun omgeving voor dat ze interactie zoeken met bijvoorbeeld hun buren. Als de omgeving te publiek en anoniem is, en dus op een bepaalde hoogte niet van de bewoners zelf, dan trekken mensen als het ware hun schild omhoog als ze de deur uitstappen. Het afbaken van een territorium van een leefomgeving heeft echter ook een keerzijde. Als het territorium te sterk aanwezig is, zal de interactie tussen de bewoners binnen dat territorium beter zijn, maar ontstaat er een sociaal eiland en uitsluiting van de mensen daarbuiten. Een balans is dus van belang. Het territorium is ook nodig op verschillende schalen; van afbakening van het geheel tot aan de private zone bij de voordeur.

Op grote schaal komt het afbakenen van territorium voornamelijk terug in het creëren van een collectieve identiteit door middel van uitstraling en materialisatie. Het geheel is herkenbaar als hun eigen leefomgeving voor de bewoners. Het territorium is echter subtiel gemaakt door kenmerken van de Berlijnse omgeving toe te passen in het ontwerp, zodat de publieke ruimte ook toegankelijk en herkenbaar  is voor mensen uit de wijk.

Op kleinere schaal is het territorium aangegeven door bijvoorbeeld hoogteverschillen naar de woningen toe en het geven van een andere kleur aan ieder blok zodat deze herkenbaar is voor de bewoners.

De connectie tussen de woningen en de plekken van gelegenheid voor sociale interactie is ook van belang voor het functioneren van deze plekken. Een lage drempel en vloeiende overgang van de woning naar deze plekken zorgt uiteraard voor een hogere kans op het gebruik ervan. Ook een visuele connectie vanuit de woning en ontsluiting met deze publieke ruimte verhoogt de kans op het gebruik ervan.

Dit ingrediënt voor sociale interactie is het voornaamste uitgangspunt geweest voor het ontwerp van de woningtypologie en woningen zelf. De visuele connecties zijn een belangrijk onderdeel en ook de organisatie van de woning en buitenruimte is dusdanig vormgegeven dat de drempel naar de begane grond en publieke ruimte sterk is verlaagd.

Datum
Categorie
masterplan, wonen